Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng, đang làm thay đổi bối cảnh toàn cầu và có tác động ngày một gia tăng đến Việt Nam. Nó tác động mạnh mẽ đến nhiều lĩnh vực, nhiều khía cạnh trong đời sống xã hội, trong đó đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, mà nguồn nhân lực chất lượng cao đó lại là đối tượng trực tiếp của Giáo dục - Đào tạo. Như vậy, tầm quan trọng của giáo dục - đào tạo trong việc tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu cách mạng 4.0 là không thể phủ nhận. Sẽ không thể có nền kinh tế 4.0 dựa trên nền tảng khoa học công nghệ lạc hậu, cũng như không thể có nền khoa học công nghệ phát triển dựa trên nền tảng giáo dục đào tạo lạc hậu. Chính vì vậy,  STEM  chính là phương thức giáo dục tiên tiến mà hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo đang chỉ đạo triển khai thực hiện trong trường học.

    Vậy STEM là gì?

    STEM là viết tắt của SCIENCE (khoa học), TECHNOLOGY (công nghệ), ENGINEERING (quy trình sáng tạo kĩ thuật), MATHEMATICS (toán học). STEM là một chương trình giảng dạy dựa trên ý tưởng trang bị cho người học những kiến thức, kĩ năng liên quan đến khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học  theo cách tiếp cận liên môn (interdisciplinary) và người học có thể áp dụng để giải quyết vấn đề trong cuộc sống hàng ngày. Thay vì dạy bốn môn học như các đối tượng tách biệt và rời rạc, STEM kết hợp chúng thành một mô hình học tập gắn kết dựa trên các ứng dụng thực tế. Giáo dục STEM không phải để học sinh trở thành những nhà toán học, nhà khoa học, kỹ sư hay những kỹ thuật viên mà là xây dựng cho học sinh có kỹ năng để có thể vận dụng và phát triển trong tương lại. Điều đó cho thấy rằng, giáo dục STEM không chỉ cần thiết với giáo dục Phổ thông mà còn rất quan trọng đối với giáo dục Mầm non hiện nay. Vì giáo dục mầm non đặt viên gạch đầu tiên trong hệ thống giáo dục Quốc dân. Những kiến thức, kỹ năng mà các bé học được  ở cấp bậc Mầm non sẽ góp phần xây dựng con người và tính cách của trẻ sau này cũng như tạo tiền đề cho các cấp học tiếp theo. Thực tế, giáo dục STEM rất phù hợp với lứa tuổi mầm non bởi đặc điểm tư duy của trẻ mầm non là tư duy trực quan, trẻ mầm non không học lý thuyết hàn lâm, qua những lời nói suông, giảng giải mà trẻ học qua chính những trải nghiệm – thực làm, thực học. Trẻ đang ở độ tuổi thích tò mò, khám phá các hiện tượng, sự vật xung quanh… Vì thế, nếu được tiếp cận các vấn đề thông qua thực tế, quan sát và thực hành… thì trẻ sẽ tự nhận ra các hiện tượng, những thay đổi, diễn biến cũng như giải thích các kiến thức khoa học một cách dễ dàng và tự nhiên. Chính vì thế, việc  lựa chọn,tiếp cận, đầu tư và phát triển phương pháp giáo dục STEM vào giáo dục mầm non phù hợp sẽ là cách để tạo nên một thế hệ đáp ứng sự phát triển công nghệ trong tương lai.

    Thấy rõ được tầm quan trọng của STEM đối với giáo dục mầm non, với sự chỉ đạo,  quan tâm sát sao của BGH Trường Đại học Vinh, BGH Trường THSP, các cán bộ quản lý và giáo viên của cấp học MN đã tham gia khóa đào tạo “Giáo dục Stem trường Mầm non” do Trường ĐHSP Hà Nội tổ chức. Khóa đào tạo rất may mắn được lên lớp bởi ThS. Lê Thị Thu Huyền, Giám đốc Trung tâm đào tạo E – Tech, Tổng giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Giáo dục iGarten, Nhà sáng lập Hệ thống Mầm non Song ngữ STEAME GARTEN,  Thành viên Liên minh Giáo dục 4.0, Cố vấn chuyên môn tại Hệ thống giáo dục kỹ năng sống Cara với hơn 20 năm kinh nghiệm tư vấn, cố vấn, đào tạo cho các trường, tổ chức giáo dục uy tín trong nước và quốc tế… Tham gia khóa học, các học viên không những được trang bị những kiến thức, kỹ năng về giáo dục STEM trong trường mầm non mà còn được cấp chứng chỉ hoàn thành khóa học.   

    Có thể thấy, giáo dục STEM trong trường mầm non là một phương pháp giáo dục không phải dễ dàng thực hiện đối với mỗi giáo viên nhưng những lợi ích mà STEM mang lại cho trẻ em là rất lớn. Vì thế, cấp học Mầm non, Trường THSP đã quyết tâm đưa phương pháp giáo dục này vào chương trình học chính khóa của trẻ. Với phương châm không làm tắt, đi vội, đồng chí Nguyễn Thị Bích Lê – Phó Hiệu trưởng Nhà trường phụ trách cấp học đã nghiên cứu, lựa chọn những nội dung thiết thực, cốt lõi nhất trên cơ sở những kiến thức có được từ khóa học và nghiên cứu tài liệu sau đó biên tập thành bài giảng để tập huấn lại cho tất cả giáo viên. Không chỉ dừng lại ở buổi tập huấn, các đồng chí trong BGH đã đến từng tổ chuyên môn để dự sinh hoạt chuyên môn của tổ nhằm không những giải đáp những vướng mắc của giáo viên về lý thuyết mà còn chỉ bảo chi tiết trên những hoạt động cụ thể. Thông qua buổi tập huấn, sinh hoạt chuyên môn tổ, các GV đều hứng thú,  đưa ra nhiều câu hỏi, mạnh dạn chia sẻ những băn khoăn, đồng thời đưa ra nhiều ý tưởng để thiết kế môi trường và các hoạt động STEM đạt kết quả tốt nhất.

Giáo viên cấp học mầm non tham gia buổi tập huấn do đ/c Nguyễn Thị Bích Lê chủ trì

    Đầu tiên, các giáo viên tổ chức trang trí, sắp xếp môi trường trong và ngoài lớp học theo hướng đơn giản, khoa học, mở, dùng sản phẩm của trẻ để sử dụng vào các mục đích khác nhau, chọn các màu trung tính, thiên về màu sáng. Các lớp học được cung cấp học liệu mở, sẵn sàng và gợi mở, sách và tranh ảnh được ưu tiên. (Sách Stem, các công cụ, các phương tiện, các mô hình, tranh ảnh, vật thật, học liệu từ thiên nhiên và tái chế…)

 

 

    Để các giáo viên từng bước tiếp cận, BGH đã xây dựng kế hoạch, chỉ đạo giáo viên triển khai từ những thử thách nhỏ như xây tháp từ các khối gỗ, cốc nhựa…, giờ hoạt động ngoài trời, chuẩn bị cho trẻ một túi tái sử dụng hoặc túi mà trẻ tự thiết kế (mỗi cá nhân 1 túi hoặc 1 nhóm 1 túi) và khuyến khích trẻ thu thập đá, cành khô, lá, vỏ hạt, hoa... sau đó cho trẻ sắp xếp theo quy tắc, phân loại theo màu sắc, kích thước, hình dạng…

 

Các bé 4 Tuổi A1 với thử thách chồng tháp cốc và đo độ cao của tháp

Thử thách thu thập nguyên vật liệu thiên nhiên trong giờ hoạt động ngoài trời của các bé 3 Tuổi B1

    Sau khi triển khai thực hiện những thử thách nhỏ cho trẻ (giai đoạn 1), nhận thấy giáo viên đã phần nào nắm được các kiến thức cũng như thực hiện các kỹ năng khi tổ chức một số thử thách theo phương pháp giáo dục Stem. BGH nhà trường cùng với tổ chuyên môn đã nghiên cứu, xây dựng cụ thể các hoạt động giáo dục STEM trên cơ sở chương trình giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo để đưa vào kế hoạch chủ đề như Stem art: Tạo hình từ rau củ…, Stem Science: Chiếc lá kỳ diệu... các hoạt động Stem được xây dựng theo nguyên tắc đồng tâm phát triển, phù hợp với từng độ tuổi và khả năng của trẻ.  

Tiết học stem "Những chiếc lá diệu kỳ" của các bé 5 Tuổi A1

Các bé 5 Tuổi B1 hứng thú với hoạt động pha nước chanh

    Dự án Stem cũng là một trong những hoạt động được các giáo viên và trẻ đặc biệt quan tâm và hứng thú. Dạy học dự án là quá trình tổ chức cho trẻ nghiên cứu sâu về một vấn đề/đề tài cụ thể. Trẻ tự đặt ra câu hỏi của mình, ra quyết định cho các hoạt động, lựa chon hình thức, tự thực hiện và điều hành, giáo viên đóng vai trò là người định hướng, hỗ trợ, tạo môi trường cho trẻ thực hiện các hoạt động đó. Tùy từng độ tuổi và dự án cụ thể, thời gian các dự án có thể được các giáo viên triển khai 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng hoặc vài tháng, được tổ chức cả lớp hay một nhóm nhỏ. Dạy học dự án khuyến khích trẻ hợp tác cùng nhau, áp dụng kiến thức của mình để giải quyết các vấn đề thực tế, cuộc sống thực, thu hút sự tò mò của trẻ vào thế giới tự nhiên muôn màu sắc, những ý tưởng thách thức và phát triển bản thân, các kỹ năng kiên trì và quyết tâm ở trẻ được phát triển. Đặc biệt, khi thực hiện các dự án có sự phối hợp, liên kết chặt chẽ giữa giáo viên, bố mẹ trẻ và cộng đồng xã hội.

Các bạn nhỏ lớp 4 Tuổi C1, 5 Tuổi C1 hăng say với các dự án

    Có thể nói, giáo dục Stem được triển khai cho cấp học Mầm non, Trường THSP chỉ với thời gian không dài, nhưng điều mà Nhà trường thấy được đó là sự tâm huyết của các giáo viên trong việc tìm ra cách áp dụng phù hợp với trẻ mầm non, đã nỗ lực mang đến những cơ hội tiếp cận Stem cho các cháu trong hầu hết các hoạt động hàng ngày của trẻ, đó là những nỗ lực của tất cả các đồng chí trong BGH cũng như giáo viên trong việc lựa chọn những bài học gần gũi, những dự án thiết thực để đưa vào chương trình giáo dục của Nhà trường. Bước đầu đã thấy được sự thay đổi đến từ nhiều phía kể cả BGH, giáo viên và các cháu. Những lĩnh vực như khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học tưởng chừng như khô khan, khó tiếp cận lại trở nên hấp dẫn, nhẹ nhàng, mới mẻ. Khơi gợi cảm hứng, niềm đam mê và hứng thú đối với giáo viên và trẻ.  Với tư duy đổi mới, khả năng sáng tạo, sẵn sàng “thử lửa” của tập thể Nhà trường, hy vọng  nơi đây sẽ góp phần tạo nên một thế hệ người Việt tương lai đầy tự tin, năng động, đặc biệt là chuẩn bị một thế hệ trẻ có khả năng có thể tiếp cận cái mới, đáp ứng yêu cầu của thời đại Công nghệ trong tương lai.

Bài: Thanh Xuân

Ảnh: nhiều nguồn